Κώστας Κατσώνης

Κώστας Κατσώνης

Κώστας Κατσώνης (δ.φ.): Εργο-βιογραφία

Ο Κώστας Κατσώνης γεννήθηκε στην Αραδίππου της επαρχίας Λάρνακας το 1949. Σπούδασε στην Παιδαγωγική Ακαδημία Κύπρου και στη Φιλοσοφική Σχολή του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στα παιδαγωγικά (M.Ed., Trenton College of New Jersey, ΗΠΑ) και είναι κάτοχος διδακτορικού διπλώματος του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, με θέμα: «Το παιδαγωγικό στοιχείο στο σύγχρονο κυπριακό διήγημα για παιδιά και νέους (1974-2004)». Εργάστηκε αρχικά ως δάσκαλος σε σχολεία δημοτικής εκπαίδευσης (1971-1988) και στη συνέχεια ως φιλόλογος-καθηγητής στη Μέση Εκπαίδευση, αφυπηρετώντας το 2009 από τη θέση του Πρώτου Λειτουργού Εκπαίδευσης, με ειδικά καθήκοντα στο Γραφείο του Υπουργού Παιδείας και Πολιτισμού (2003-2009), ύστερα από 38χρονη ευδόκιμη εκπαιδευτική υπηρεσία. Συνεργάστηκε στη συνέχεια, για μια πενταετία, με το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου, ως επιστημονικός συνεργάτης στη Σχολή Επιστημών της Αγωγής.

Υπήρξε μέλος της Εκδοτικής Ομάδας του λογοτεχνικού περιοδικού «Ο Κύκλος» (1980-1986), ενώ από το 1989 ίσαμε σήμερα (2024) έχει την ευθύνη της έκδοσης του περιοδικού «Ανέμη-Επιθεώρηση Κυπριακής Παιδικής Λογοτεχνίας» (τεύχη 1-32), που εκδίδει, ετήσια, ο Κυπριακός Σύνδεσμος Παιδικού Νεανικού Βιβλίου, τον οποίο υπηρέτησε για 35 συναπτά έτη: ως πρόεδρος, από το 2007-2020 και ως μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου (1985-2006), ενώ σήμερα (από το 2020 είναι επίτιμος πρόεδρος). Είναι λογοτέχνης και συγγραφέας ερευνητής-μελετητής της Παιδικής-Νεανικής Λογοτεχνίας, της Κυπριακής Ιστορίας και της ευρύτερης λογοτεχνικής δημιουργίας, ενώ έχει επίσης ασχοληθεί και με τη συγγραφή σχολικών εγχειριδίων, μέσα στο πλαίσιο της Υπηρεσίας Ανάπτυξης Προγραμμάτων του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού. Έχει πλούσιο συγγραφικό έργο που περιλαμβάνει: ποίηση, μυθιστόρημα, διηγήματα, δοκίμια και μελετήματα για την κυπριακή λογοτεχνία για παιδιά και νέους και την ευρύτερη νεοελληνική λογοτεχνική δημιουργία, ιστορικές μελέτες, ανθολογίες, διδακτορική διατριβή κ.ά., όπως και πληθώρα άρθρων και δημοσιεύσεων σε εφημερίδες σε λογοτεχνικά περιοδικά της Κύπρου και της Ελλάδας. Ποιήματά του έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά και τα γαλλικά.

Έχει επιμεληθεί επίσης δεκάδες βιβλία Κύπριων συγγραφέων (παιδικής και ευρύτερης λογοτεχνικής δημιουργίας, λαϊκής ποίησης κτλ). Ως μέλος και στη συνέχεια ως πρόεδρος του ΚΣΠΝΒ εκπροσώπησε την Κύπρο σε αρκετά διεθνή συνέδρια, για την παιδική –νεανική λογοτεχνία (ΙΒΒΥ Congress κ.ά.), ενώ συμμετείχε και σε μεγάλο αριθμό ημερίδων, συνεδρίων και σεμιναρίων για την παιδική-νεανική λογοτεχνία και για άλλα θέματα (παιδείας και πολιτισμού), στην Κύπρο, την Ελλάδα και το εξωτερικό.

Πρωτοστάτησε στην ίδρυση της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών Λάρνακας (2004), της οποίας είναι πρόεδρος από το 2007, ενώ με δική του πρωτοβουλία ιδρύθηκε στη Λάρνακα η Πολιτιστική Κίνηση «Φίλοι της Λογοτεχνίας και του Πολιτισμού» (2015), της οποίας υπήρξε ο πρώτος πρόεδρος, και σήμερα κατέχει τη θέση του Αντιπροέδρου. Είναι επίσης ιδρυτής και πρόεδρος του Ιδρύματος «Ανδρέας Μαππούρας» (2015) και Αντιπρόεδρος του Ιδρύματος Πολιτιστικής Δημιουργίας για Νέους Επαρχίας Λάρνακας. Υπήρξε μέλος της Κριτικής Επιτροπής για τα Κρατικά Βραβεία Παιδικής-Νεανικής Λογοτεχνίας Κύπρου (2002-2009/ 2011-2012) και πρόεδρος Κριτικών Επιτροπών για τους Λογοτεχνικούς Διαγωνισμούς του Κυπριακού Συνδέσμου Παιδικού Νεανικού Βιβλίου (1990-2024). Διετέλεσε για μια δεκαετία πρόεδρος της Επιτροπής Βραβείου Πολιτιστικής Προσφοράς Τεύκρου Ανθία-Θεοδόση Πιερίδη (2006-2015) της Κεντρικής Επιτροπής του ΑΚΕΛ, ενώ από το 2010 είναι πρόεδρος της Κριτικής Επιτροπής των Διαγωνισμών Κυπριακών Ποιημάτων της λαϊκής γιορτής του Κατακλυσμού Λάρνακας. Έχει αναπτύξει πλούσια κοινωνική και πολιτιστική δράση στη γενέτειρά του Αραδίππου ως δημοτικός σύμβουλος και σχολικός έφορος (2011-2016) και στη Λάρνακα, όπου διετέλεσε Συντονιστής του Δημητρίειου Πολιτιστικού Κέντρου (1978-1983)-για το οποίο έγραψε και εξέδωσε σχετικό βιβλίο (2019), και ως μέλος των Επιτροπών Εκδόσεων και Πολιτισμού των Δήμων Λάρνακας και Αραδίππου. Είναι νυμφευμένος με τη φιλόλογο Αναστασία Χατζηλοή από τη Λάπηθο και έχουν δύο παιδιά. Για τη σημαντική προσφορά του στα γράμματα και τον πολιτισμό τιμήθηκε με το Βραβείο Γ.Φ. Πιερίδη, της Ένωσης Λογοτεχνών Κύπρου (2021), με το Βραβείο Ελληνικών Γραμμάτων του Δήμου Αραδίππου (2023), με το Βραβείο Συνολικής Προσφοράς στην Παιδική Νεανική Λογοτεχνία «Μιχαλάκης Μαραθεύτης» του Κυπριακού Συνδέσμου Παιδικού Νεανικού Βιβλίου (ΚΣΠΝΒ) για το 2025, ενώ τον Δεκέμβριο του 2024 τιμήθηκε για την προσφορά του στα Γράμματα και τον Πολιτισμό από την Επαρχιακή Επιτροπή ΑΚΕΛ Λάρνακας. Το 2021 ήταν υποψήφιος του ΚΣΠΝΒ για το Διεθνές Βραβείο ALMA (Astrid Memorial Award), που απονέμει κάθε χρόνο η Σουηδική Κυβέρνηση σε άτομα και οργανισμούς με σημαντική προσφορά στην Παιδική και Νεανική Λογοτεχνία. Είναι επίσης επίτιμος Πρόεδρος του ΚΣΠΝΒ, Συνδέσμου Πολιτισμού Ελλάδας-Κύπρου και του Παγκύπριου Συνδέσμου Στήριξης Ατόμων με Διατροφικές Διαταραχές (του οποίου υπήρξε ιδρυτής κα πρόεδρος από το 2003-2020.

ΠΟΙΗΣΗ

  • Μιλήματα κι αντιμιλήματα, Λάρνακα 1993 / Επανέκδοση 2020
    (Εκδόσεις Ηλία Επιφανίου)/ E-Book 2025.

ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ

  • Η Μελίνα της Κερύνειας(διηγήματα για μεγάλα παιδιά και νέους), Εκδόσεις Κ. Επιφανίου, Λευκωσία 2002/2003.
  • Γράμμα από τον ουρανό (διηγήματα) Εκδόσεις Πάργα, Λευκωσία 2006.
  • Οι δυο φωνές (μυθιστορηματική μαρτυρία για την ανορεξία). (a fictional testimony about anorexia). Εκδοση Ιδρύματος «ΜΑΖΙ» και Παγκύπριου Συνδέσμου Στήριξης Ατόμων με Διατροφικές Διαταραχές (υπό έκδοση).

ΜΕΛΕΤΗΜΑΤΑ-ΔΟΚΙΜΙΑ

  • Μορφές της Κυπριακής Παιδικής Λογοτεχνίας (με Γιώργο Κιτρομηλίδη, Μαρία Μιχαηλίδου και Φλώρα Τιμοθέου), Λευκωσία 1996 (17Χ24, σσ. 136).
  • Νεότερες εξελίξεις στη Λογοτεχνία της Κύπρου για παιδιά και νέους, Εκδόσεις Πάργα, Αθήνα 2003 (14Χ21, 240).
  • Πρόσωπα και θέματα της κυπριακής παιδικής και νεανικής λογοτεχνίας,Εκδόσεις Πάργα, Λευκωσία 2003 (14Χ21, σσ. 240).
  • Το παιδαγωγικό στοιχείο στο σύγχρονο κυπριακό διήγημα για παιδιά και νέους (1974-2004) - Διδακτορική διατριβή. Έκδοση Πολιτιστικών Υπηρεσιών Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού (σειρά Διδακτορικές Διατριβές, αρ. 9), Λευκωσία 2009 (17Χ24, σσ. 480).
  • Εκπαίδευση για τον 21ο αιώνα –για μια παιδεία του ενεργού πολίτη, σύγχρονη και ανθρωπιστική (δοκίμια), Πάργα, Λευκωσία 2013 (14Χ21, σσ.116).
  • Η πνευματική δημιουργία στη Λάρνακα - λόγιοι, συγγραφείς, λογοτέχνες, μελετητές-100 Λογοτέχνες της Λάρνακας (τόμος 1ος ),, Λάρνακα 2018 - Συλλογική έκδοση, με Γιώργο Κιτρομηλίδη και Γλαύκο Γεωργιάδη (17Χ24, σσ. 282).
  • Περί πανδημίας και άλλων δεινών-Στοχαστικές αναζητήσεις, (μικρά δοκίμια για μεγάλα θέματα πολιτικο-κοινωνικού προβληματισμού), Εκδόσεις Αρχύτας, Αθήνα 2021 (14Χ21, 276).
  • Της Μοιρασμένης Πατρίδας - μια λογοτεχνική περιδιάβαση μέσα από το έργο Ελληνοκύπριων και Τουρκοκύπριων λογοτεχνών (14Χ21, σσ. 220), Εκδόσεις Ηλία Επιφανίου, Λευκωσία 2021.
  • Στοχαστική Συνοδοιπορία με τον Κώστα Μόντη των Στιγμών και άλλα δοκίμια, Εκδόσεις Ηλία Επιφανίου, Λευκωσία 2025.

ΑΝΘΟΛΟΓΙΕΣ

  • Λογοτεχνία και ειρηνική συνύπαρξη , (Ανθολογία διηγήματος για παιδιά), Πάργα, Λευκωσία 2012.
  • Δεν ξεχνώ την Κύπρο-Πεζά και ποιήματα για παιδιά και εφήβους,, Ελληνοεκδοτική, Αθήνα 2024 (Επιμέλεια: Κώστας Κατσώνης και Τασούλα Τσιλιμένη).

ΙΣΤΟΡΙΑ

  • Η Κύπρος στους δρόμους της Ιστορίας(1945-1960). Η γέννηση της Κυπριακής Δημοκρατίας – Μια σύγχρονη προσέγγιση της Ιστορίας μέσα από την πολυφωνία των πηγών, Λάρνακα, 2002/2003/2007 (15Χ21, σσ.320).
  • Αραδίππου, η Αυλή της Δεσποτείας-Άνθρωποι, Ιστορία, Πολιτισμός,
  • Το Δημητρίειον Πολιτιστικόν Κέντρον Λάρνακος 1973-1983, Ένα πρότυπο πολιτιστικό κέντρο στην πόλη του Ζήνωνα, Έκδοση Ιδρύματος Φοίβου Σταυρίδη, Λάρνακα 2019 (17Χ24, σσ. 336).
  • Ο ήρωας δάσκαλος Νίκος Νικολάου (1950-1974), Έκδοση Συνδέσμου Αποφοίτων Παιδαγωγικής Ακαδημίας Κύπρου (με Γιώργο Κωνσταντίνου_, Λάρνακα 2024 (17Χ24, σσ.120).
  • Άνθρωποι και Ιστορία, Συμβολή στη μελέτη της προφορικής Ιστορίας μέσα από 30 συνεντεύξεις, Έκδοση Δήμου Αραδίππου (υπό έκδοση)

ΓΕΝΙΚΑ ΕΡΓΑ

(Επιμέλεια: έρευνα-συγκέντρωση υλικού, ταξινόμηση, φιλολογική και εκδοτική επιμέλεια)

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

  • Ανδρέας Μαππούρας, Οι ποιητάρικες φυλλάδες - 122 φυλλάδες, δημοσιευμένς και ανέκδοτες», ΄Εκδοση Ιδρύματος «Ανδρέας Μαππούρας», Λάρνακα 2015 (17Χ24, σσ. 976).
  • Ανδρέας Κουρτέλλας, Ζωγραφία Λαλέουσα-Ποιητικά Άπαντα, Έκδοση Συνδέσμου Αποφοίτων Παιδαγωγικής Ακαδημίας Κύπρου 1971, Λάρνακα 2018 (17Χ24, σσ. 136).
  • Στέφανος Ζυμπουλάκης: Θα ξανάρθω Φαμακούστα-Ποιητικά Άπαντα, Έκδοση Ιδρύματος Χριστίνα Αποστόλου, Λάρνακα 2021 (17Χ24, σσ. 480).
  • Δώρος Θεοδούλου, (Τιμητικός τόμος), Ένας ακάματος εργάτης της παιδικής Λογοτεχνίας, Έκδοση Κυπριακού Συνδέσμου Παιδικού Νεανικού Βιβλίου, Λευκωσία 2021 (17Χ24, σσ. 286)/

ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΑ-ΕΘΝΟΓΡΑΦΙΚΑ

  • Φώτης Κ. Παπαφώτης, Η Ακανθού του Χρυσοσώτηρα-Η καθημερινή ζωή και οι άνθρωποι. ΄Ενα νοσταλγικό ταξίδι στην Ακανθού του χτες, Λάρνακα 2016 (17Χ24, σσ. 340).
  • Κοντέα Εστί: Ιστορία, Παράδοση και Πολιτισμός της Κατεχόμενης Κοντέας, Εκδοση Προσφυγικού Σωματείου «Η Κοντέα», Λάρνακα 2011 (17Χ24, σσ. 758).
  • Η Τρεμετουσιά (Τριμυθούντα) και ο Άγιος Σπυρίδωνας-Ιστορία, Παράδοση, Πολιτισμός, ΄Εκδοση Προσφυγικού Σωματείου «Άγιος Σπυρίδωνας», Λάρνακα 2009 (17Χ24, σσ. 240).

ΣΧΟΛΙΚΑ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΑ-Εκδόσεις Υπουργείου Παιδείας Κύπρου*

  • Ελάτε να γνωρίσουμε την Κύπρο (έκδοση για τα ελληνικά παροικιακά σχολεία), Λευκωσία, 1992.
  • Γίνομαι καλός πολίτης, για τους μαθητές της Ε΄ Τάξης του Δημοτικού Σχολείου, Λευκωσία, 1983 και 1991 (βελτιωμένη επανέκδοση).
  • Γίνομαι καλός πολίτης, για τους μαθητές της Στ΄ τάξης του Δημοτικού Σχολείου, Λευκωσία, 1983/1991.
  • Γίνομαι καλός πολίτης, βιβλίο για τον δάσκαλο, Λευκωσία, 1983.
  • Γνωρίζω το περιβάλλον μου, γεωγραφία για τα παιδιά της Γ΄ τάξης του Δημοτικού Σχολείου, Λευκωσία, 1986/1992.
  • Γνωρίζω το περιβάλλον μου, γεωγραφία για τα παιδιά της Δ΄ τάξης του Δημοτικού Σχολείου, Λευκωσία,1987.
  • Δεν ξεχνώ και αγωνίζομαι, για τη Γ΄ και Δ΄ Τάξη του Δημοτικού Σχολείου, Λευκωσία, 1992.
  • Κυπριακό Ανθολόγιο, βιβλίο για τον δάσκαλο, Λευκωσία, 1992.
  • Ιστορία της Κύπρου (μεσαιωνική-νεότερη 1192-1974), για τη Γ΄ Λυκείου, Λευκωσία, 1992.

    • * Εκτός από το 1ο βιβλίο, τα άλλα οκτώ έγιναν σε συνεργασία και με άλλους.

ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ

(Συγκέντρωση υλικού, ταξινόμηση, φιλολογική κει εκδοτική επιμέλεια)

  • Ανέμη-Επιθεώρηση Κυπριακής Παιδικής Λογοτεχνίας, Έκδοσηη Κυπριακού Συνέδμου Παιδικού Νεανικού Βιβλίου, Τεύχη 1-32 (1989-2024), Σύνολο σελίδων 6222.
  • Αραδίππου (ετήσια έκδοση του Δήμου Αραδίππου), επιμελητής ύλης και έκδοσης, τεύχη 1-35 (Λάρνακα, 1986-2020).
  • Δελτίο (Συνδέσμου Αποφοίτων Παιδαγωγικής Ακαδημίας Κύπρου 1970-71), Τεύχη 1-12 (Λευκωσία, 1974-1979).
  • Η Αραδίππου (τετραμηνιαία εφημερίδα Δήμου Αραδίππου). Υπεύθυνος έκδοσης και επιμελητής : 2011-2016 (ως δημοτικός σύμβουλος) και επιμελητής στη συνέχεια, ως το 2021.
  • Λάρνακα-Κατακλυσμός (ετήσια έκδοση του Δήμου Λάρνακας), μέλος εκδοτικής ομάδας, 18 τεύχη 1982-2000.
  • Μαθητικές Δημιουργίες-Διάλογος με τους Γονείς, Περιοδικό των Παιδιών των Δημοτικών Σχολείων Καλογερά (ΚΑ΄και ΚΒ΄), Έκδοση Συνδέσμου Γονέων, Τεύχη 1-7 (1991- 1997).
  • Ο Κύκλος (διμηνιαίο περιοδικό τέχνης και προβληματισμού), Μέλος της Πνευματικής Ομάδας έκδοσης με επικεφαλής τον αείμνηστο Φοίβο Σταυρίδη (υπεύθυνο έκδοσης και επιμελητή), Τεύχη 1-22 (Λάρνακα, 1980-1986).
  • Ο Σπουδαστής (περιοδικό των σπουδαστών της Παιδαγωγικής Ακαδημίας Κύπρου), πρόεδρος εκδοτικής επιτροπής για τα τεύχη 1-4 (Λευκωσία,1969-1971).
  • Σχολικά Νέα (Μαθητική Εφημερίδα Παγκυπρίου Λυκείου Λάρνακας-Αρρένων, μετέπειτα Λυκείου Αγίου Γεωργίου), τεύχη 1-4 (1966-1967).

ΑΛΛΑ ΜΕΛΕΤΗΜΑΤΑ
Εκτός από τα πιο πάνω εκδομένα έργα, έχει εκπονήσει επίσης πέραν των 300 μελετημάτων (ομιλίες-εισηγήσεις και βιβλιοπαρουσιάσεις) για την παιδική λογοτεχνία, την ευρύτερη κυπριακή και νεοελληνική λογοτεχνία, τη λαϊκή ποίηση, την ιστορία και άλλα θέματα), όπως και δοκίμια μικρής έκτασης (άρθρα) για θέματα πολιτικο-κοινωνικού προβληματισμού. {(Γύρω στα 300 άρθρα δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα «Πολίτης» σε εβδομαδιαία Κυριακάτικη στήλη που διατηρούσε από το 2011-2018 και άλλα 150 στη «Χαραυγή» στο διάστημα 2018-2024 (σε εβδομαδιαία στήλη)}.